Tôi làm nghề nuôi cá Koi. Bảy năm nay tôi bán cá bằng đúng một chữ: thật. Con nào đẹp nói đẹp, con nào có tật nói có tật, khách mua rồi tôi còn dặn kỹ cách nuôi cho khỏi chết. Nghe đơn giản vậy thôi, mà làm nghề rồi mới thấm: dám thật là thứ khó nhất trên đời. Bởi ai cũng sợ phơi ra cái chưa đẹp của mình — sợ mất khách, sợ bị chê, sợ người ta thấy mình không hoàn hảo.
Chính vì hiểu cái khó đó, nên khi nghe câu chuyện của chị Diễm Thúy — một người chị tôi quý trong giới kinh doanh — tôi ngồi lặng một lúc. Vì chị làm được cái điều mà nhiều người giỏi hơn tôi cả chục lần vẫn không dám làm: chị lấy chính cái đời mình hay giấu, đặt thẳng ra ánh sáng.
Tôi viết bài này không phải để khen một người cho phải phép. Tôi viết vì bài học của chị đáng để anh em mình — những người đang làm ăn, đang gây dựng thương hiệu, hay chỉ đang loay hoay tìm chỗ đứng — ngồi lại mà ngẫm.
Người phụ nữ 25 năm gắn với chiếc xe lăn
Năm học lớp 12, cái tuổi người ta lo thi cử với mộng mơ, chị nhận một chẩn đoán làm đảo lộn cả cuộc đời: viêm đa khớp dạng thấp. Một căn bệnh tự miễn, theo người ta cả đời, có giai đoạn khiến chị phải gắn với chiếc xe lăn.
Đặt mình vào hoàn cảnh đó mà xem. Mười tám tuổi, cả tương lai trước mặt, rồi nghe tin thân thể mình sẽ không còn như người ta. Nhiều người trẻ hơn, khỏe hơn chị, chỉ gặp một cú vấp trong làm ăn đã buông xuôi. Chị thì không. Chị vẫn học, vẫn làm, và trở thành dược sĩ với 17 năm quản lý cả một chuỗi nhà thuốc.
Nhìn từ ngoài, ai cũng nghĩ chị ổn. Giỏi giang, có sự nghiệp, được khách tin. Nhưng bên trong, có một thứ chị giấu rất kỹ suốt một quãng dài.
Ba năm trốn sau bốn bức tường
Chị kể thẳng, không tô vẽ: sau khi phải ngồi xe lăn, có gần ba năm chị gần như trốn sau bốn bức tường. Chị điều hành nhà thuốc qua cái camera, ngại ra ngoài, ngại gặp người, chỉ vì sợ ánh mắt của thiên hạ nhìn mình trên chiếc xe lăn.
Chỗ này tôi thấy mình trong đó. Không phải vì tôi ngồi xe lăn, mà vì cái tâm lý trốn tránh ấy tôi gặp hoài trong nghề. Làm ăn mười mấy năm, tôi thấy biết bao người giỏi mà cứ nấp sau hậu trường. Người thợ nuôi cá mát tay nhất tôi biết lại là người ngại nói trước đám đông. Ông chủ vườn tử tế nhất lại là người không bao giờ chịu quay một cái clip giới thiệu mình. Họ sợ bị chê, sợ nói hớ, sợ người ta bảo mình “làm màu”, “chảnh”.
Thế là chuyện gì xảy ra? Người giỏi thì im, người ồn ào thì chiếm hết chỗ. Rốt cuộc khách hàng nghe theo người nói to nhất, chứ không phải người biết nhiều nhất. Cái sự tự ti, cái tâm lý giấu mình đó, tôi tin, còn cản trở sự nghiệp của người ta nhiều hơn cả chuyện thiếu vốn.
Câu nói làm chị đứng dậy — theo một nghĩa khác
Bước ngoặt của chị đến vào năm 2019, khi chị gặp thầy Phạm Thành Long ở Eagle Camp và nghe đúng một câu làm chị phải nghĩ lại cả cuộc đời:
“Chiếc xe lăn không phải dấu chấm hết. Nó là đòn bẩy.”
Nghe thì đơn giản, nhưng để tin và làm theo được thì phải can đảm lắm. Chị thôi giấu chiếc xe lăn. Chị bước ra, quay video, kể câu chuyện thật của mình — cả phần đau, phần yếu. Và cái thứ từng khiến chị trốn ba năm, nay trở thành điểm khác biệt không ai sao chép nổi.
Tới hôm nay, kênh của chị có hơn một triệu người theo dõi. Chị đã kèm hơn 100 học viên là bác sĩ, dược sĩ, huấn luyện viên dinh dưỡng tự xây kênh riêng, nhiều người trong số đó giờ có hàng trăm nghìn người theo dõi. Chị còn gây dựng một cộng đồng doanh nhân từ 13 người lên gần cả trăm ông bà chủ. Một người từng ngồi sau bốn bức tường, giờ là chỗ dựa tinh thần cho hàng nghìn người khác.
Chị có một câu tôi nghe xong phải chép lại, dán lên chỗ làm: “Thứ bạn đang giấu vì xấu hổ, có khi lại chính là đòn bẩy lớn nhất đời bạn.”
Điều một người bán cá như tôi học được
Tôi bán cá bằng chữ thật. Nhưng phải tới khi ngẫm chuyện của chị Diễm Thúy, tôi mới hiểu sâu hơn vì sao chữ thật đó lại ăn tiền.
Người mua Koi bây giờ không thiếu chỗ để mua. Lên mạng gõ một cái là ra cả trăm chỗ bán, chỗ nào cũng có cá đẹp, cũng khoe hình lung linh. Vậy tại sao khách vẫn tìm tới tôi? Không phải vì ao tôi có con cá đẹp nhất — chỗ nào chẳng có cá đẹp. Họ tìm tới vì họ tin con người đứng sau cái ao.
Mà muốn người ta tin, mình phải dám để họ thấy mình thật. Có lần một anh khách nhắm con cá cả chục triệu, tôi soi rồi nói thẳng: “Con này da đẹp thật, nhưng cái dáng cuống đuôi hơi yếu, về sau khó lên hàng khủng, anh cân nhắc.” Anh đó ngạc nhiên, vì người bán ai lại đi chê hàng của mình. Nhưng cũng chính vì vậy mà anh tin tôi, mua con khác, rồi thành khách ruột, còn giới thiệu thêm mấy người bạn.
Tôi từng mặc cảm mình chỉ là trại nhỏ ở Gia Kiệm, không phải nhà nhập khẩu lớn hoành tráng. Nhưng rồi tôi nhận ra: chính cái “nhỏ mà thật” đó lại là điểm khách quý. Y như chị Diễm Thúy biến chiếc xe lăn thành đòn bẩy — người ta có thể copy sản phẩm của bạn, copy giá của bạn, nhưng không ai copy được câu chuyện thật của bạn.
Ba điều tôi tự nhắc mình mỗi ngày
Từ chuyện của chị, tôi rút cho anh em ba điều, cũng là ba điều tôi dán trong đầu.
Một, đừng đợi hoàn hảo mới bắt đầu. Video đầu tiên chị Diễm Thúy đăng là lúc tay còn run, hình chẳng đẹp. Clip lội ao đầu tiên của tôi cũng vậy — quay bằng điện thoại cũ, gió thổi nghe không rõ tiếng, tôi nói năng còn lắp bắp. Nhưng nếu chờ tới lúc mọi thứ đẹp mới làm, thì cả đời không làm. Cứ bắt đầu bằng cái mình đang có.
Hai, kể chuyện thật của chính mình, đừng đi mượn chuyện người khác. Cái ngách của bạn, con đường vòng bạn từng đi, lần bạn từng vấp ngã và đứng dậy — đó mới là thứ khách nhớ, chứ không phải mấy câu quảng cáo ai cũng nói được.
Ba, cái bạn cho là điểm yếu, thử nhìn lại xem có phải là điểm khác biệt không. Nhiều khi thứ mình xấu hổ nhất, giấu kỹ nhất, lại chính là chỗ người khác nhìn thấy mình trong đó và thấy gần gũi.
Lời nhắn
Tôi không giỏi giang gì hơn ai. Tôi chỉ là một người bán cá ở Gia Kiệm, tin vào chữ thật và làm nghề tử tế. Nhưng mỗi lần gặp những người như chị Diễm Thúy, tôi lại vững tin hơn rằng con đường mình chọn — dù đi chậm — là đúng.
Nếu bạn cũng là dân làm nghề mà thấy mình “giỏi nhưng vô hình”, tôi thật lòng khuyên nên đọc bài chị kể lại đầy đủ hành trình của mình: Xây kênh thương hiệu cá nhân từ con số 0. Muốn biết thêm về chị thì cứ ghé diemthuy.vn.
Chúc anh em mình làm nghề vững, và dám thật.
— Đỗ Thanh Long, Linh Long Koi Farm
Leave a Reply