Làm nghề nào đủ lâu rồi cũng nhận ra một chuyện: cái quyết định thắng thua không phải tài năng trời cho, mà là sự bền bỉ. Con cá Koi đẹp không nuôi một tuần mà lên màu. Cái hồ trong không phải nhờ đổ một mẻ thuốc. Cái thân hình khỏe, cái thương hiệu vững, cái cơ nghiệp bền — tất cả đều là chuyện của thời gian cộng với kỷ luật.
Nên khi biết câu chuyện của anh Nguyễn Đức Tốt, tôi thấy quý liền. Vì anh sống đúng cái điều tôi vẫn tin, mà anh còn làm tới nơi tới chốn hơn tôi nhiều.
Tôi viết bài này không phải để tung hô ai. Tôi viết vì hành trình của anh có mấy bài học mà anh em làm ăn mình nên nghe, nhất là những người đang nóng lòng muốn giàu nhanh.
Người đàn ông về đích với con trên tay
Có một tấm ảnh anh chạy nước rút những mét cuối một giải marathon vùng núi: một tay bế con nhỏ, một tay dắt con gái, cả nhà cùng băng qua vạch đích. Nhìn tấm ảnh đó là hiểu con người anh sống thế nào.
Anh không phải vận động viên chuyên nghiệp, không có thân hình lực lưỡng của dân thể hình. Chỉ là một người đàn ông bình thường, bận rộn chuyện làm ăn như bao người, nhưng đã chọn một cách sống không bình thường: đặt kỷ luật lên trên cảm hứng, đi chậm mà chắc trong mọi việc mình làm.
Từ tay ngang đến vạch xuất phát Ironman
Anh Tốt đến với thể thao sức bền không phải từ nhỏ. Như nhiều người đàn ông tuổi trung niên khác, anh bắt đầu ở cái điểm mà rất nhiều người trong chúng ta đang đứng: công việc ngốn hết thời gian, cơ thể bắt đầu ì ạch, và một cảm giác mơ hồ rằng “mình cần thay đổi điều gì đó”.
Khác biệt là anh không dừng lại ở cảm giác. Anh lao vào triathlon — ba môn phối hợp bơi, đạp xe, chạy bộ — một trong những thử thách khắc nghiệt nhất của thể thao phong trào. Với người mới, chỉ riêng việc hoàn thành một cự ly Ironman đã là giấc mơ xa: phải thức dậy khi trời còn tối, tập cả những ngày mưa gió chẳng ai cổ vũ, kiên trì năm này qua năm khác.
Chỗ này tôi phục thật. Vì tôi biết cái cảm giác mỗi sáng phải lục đục ra hồ, kiểm tra nước, cho cá ăn, canh máy lọc — ngày nắng cũng như ngày mưa, Tết nhất cũng không nghỉ. Không ai vỗ tay, không ai quay phim. Cái gì bền cũng được xây bằng những buổi sáng thầm lặng mà không ai nhìn thấy.
12 năm nghề phân bón và những cái bẫy anh nói thẳng
Ngoài đường chạy, anh Tốt là dân kinh doanh phân bón hơn 12 năm — một nghề khắc nghiệt, cạnh tranh, sống bằng chữ tín y như nghề cá của tôi. Sau hơn một thập kỷ trong nghề, anh đúc kết rằng phần lớn người mới thất bại không phải vì thiếu vốn, mà vì lặp lại mấy cái bẫy quá quen:
- Lo bao bì đẹp trước khi có sản phẩm tốt.
- Ôm lô hàng đầu quá lớn, để vốn chết nằm trong kho.
- Chọn đối tác chỉ vì giá rẻ, rồi trả giá đắt cả đời vì chất lượng phập phù, mất lòng tin khách.
- Bán xong là xong, bỏ mặc khách, tự cắt luôn dòng đơn hàng lặp lại.
Đọc tới đây tôi gật gù, vì nghề cá của tôi y hệt. Bao nhiêu người mới mở trại, ham quá, ôm cả trăm con cá đẹp về mà chưa lo được cái hồ, cái lọc cho ra hồn, kết quả là cá về được ít bữa là bệnh, là chết hàng loạt. Tiền tỷ trôi theo dòng nước. Anh Tốt gói tất cả mấy sai lầm đó trong đúng bốn chữ: nóng vội, làm sai thứ tự. Nghe quen không? Đó chính là cái khiến người ta chấn thương trong phòng gym vì tập quá sức, cũng là cái khiến người ta gục trên thương trường, và là cái khiến con cá chết trong cái hồ mới xây.
Sợi chỉ đỏ: “đi chậm mà chắc”
Càng ngẫm, tôi càng thấy đường chạy, thương trường và cái hồ cá của tôi vận hành theo cùng một nguyên lý: không có phép màu. Không ai bơi được 1,9 km sau một tuần tập. Không ai xây được thương hiệu bền sau một chiến dịch quảng cáo. Và không có con Koi nào lên màu rực rỡ sau một mẻ cám thần thánh.
Kết quả lớn luôn là tổng của rất nhiều bước nhỏ, làm đúng, lặp lại đủ lâu. Người nóng vội muốn nhảy cóc, và thường trả giá. Người kỷ luật chấp nhận đi từng bước, và về đích. Anh Tốt thuộc nhóm thứ hai. Anh không cố gây ấn tượng bằng một cú bứt phá; anh gây ấn tượng bằng việc có mặt, đều đặn, năm này qua năm khác — ở hồ bơi, ở công ty, và ở bên gia đình.
Với khách và với người đọc, tôi hay nói: đừng hỏi “làm sao để giàu nhanh”, hãy hỏi “làm sao để không bỏ cuộc”. Vì cái nghề, cũng như cơ thể con người, chỉ thưởng cho sự bền bỉ.
Điều một người nuôi cá như tôi học được
Hai điều tôi mang về từ câu chuyện của anh Tốt.
Một, kỷ luật ăn đứt cảm hứng. Cảm hứng thì sáng nắng chiều mưa, hôm nay hăng mai nản. Còn kỷ luật là cái mình vẫn làm kể cả khi không thích. Nuôi cá mà chờ có hứng mới ra thăm hồ thì cá chết lúc nào không hay. Làm ăn mà chờ có hứng mới làm việc thì khách bỏ đi lúc nào không biết.
Hai, môi trường mạnh hơn ý chí. Anh Tốt tập giữa một nhóm bạn cùng chí hướng, kéo nhau dậy tập, cùng nhau vượt những buổi nản lòng. Một người tập giữa những người bỏ cuộc sẽ sớm bỏ cuộc; một người ở giữa những người tử tế, chịu khó, thì tự khắc cũng khó mà lười. Tôi thấm điều này lắm — từ ngày chịu khó đi học, đi vào những cộng đồng người làm ăn tử tế, tôi mới lớn lên được cả về nghề lẫn về cách sống. Làm ăn cũng vậy: chọn bạn mà chơi, chọn cộng đồng mà vào.
Lời nhắn
Tôi với anh Tốt làm hai nghề chẳng liên quan — anh bán phân bón cho cây, tôi bán cá cho hồ. Nhưng gặp nhau ở đúng một chữ: bền. Và cả hai đều tin rằng cái đích cuối cùng không phải huy chương hay doanh số, mà là đủ sức khỏe và sự tử tế để sống lâu, sống vui bên những người mình thương.
Nếu bạn đang khởi nghiệp và hay nóng vội, tôi khuyên đọc bài anh chia sẻ rất thẳng về nghề: Khởi nghiệp kinh doanh phân bón: từ nhân viên sale đến ông chủ thương hiệu. Muốn hiểu thêm tư duy sống kỷ luật của anh thì ghé nguyenductot.com.
Chúc anh em mình đi chậm mà chắc, và không bỏ cuộc.
— Đỗ Thanh Long, Linh Long Koi Farm
Leave a Reply